Oficijelna Web prezentacija Javnog preduzeća RESAVSKA PEĆINA
AKTUELNO
  • NOVI SADRŽAJ ZA POSETIOCE „RESAVSKE PEĆINE“ – AVANTURA PARK
03:13

Manastir Manasija

Manastir Manasija

Ukratko o Manastiru Manasija

Manastir Manasija ili Manastir Resava je jedan od najznačajnijih spomenika srpskesrednjovekovne kulture i najznačajnija građevina koja pripada takozvanoj „Moravskoj školi“. Nalazi se na teritoriji Pomoravskog okruga, na oko 30 kilometara od auto-puta Beograd-Niš, blizuDespotovca. Manastir Manasija je zadužbina despota Stefana Lazarevića počeo je da se zida 1407, a gradnja je okončana 1418. godine. Manastirska crkva je posvećena Svetoj Trojici, a osveštena je o prazniku Svetog duha. Ceo kompleks je opasan velikim zidovima koji su služili za odbranu. To je bila utvrđena celina koja se sastojala od ukupno 11 kula, od kojih se isticala donžon kula, poznatija kao Despotova kula. Iako je sačuvana tek trećina fresaka u manastiru, živopis Manasije spada u red najvećih dometa srednjovekovnog slikarstva.

Tokom radova na rekonstrukciji manastirske crkve u Manasiji početkom XXI veka, otkriveni su zemni ostaci, za koje rukovodilac tih radova, arheolog Marin Brmbolić, smatra da pripadaju despotu Stefanu. DNK analiza tih ostataka je sa 99,9378% tačnosti potvrdila da se radi o sinu kneza Lazara. (Izvor Wikipedia)

О Manastiru Manasija

Manastir Manasija ili Manastir Resava je jedan od najznačajnijih spomenika srpskesrednjovekovne kulture i najznačajnija građevina koja pripada takozvanoj „Moravskoj školi“. Nalazi se na teritoriji Pomoravskog okruga, na oko 30 kilometara od auto-puta Beograd-Niš, blizuDespotovca. Manastir Manasija je zadužbina despota Stefana Lazarevića počeo je da se zida 1407, a gradnja je okončana 1418. godine. Manastirska crkva je posvećena Svetoj Trojici, a osveštena je o prazniku Svetog duha. Ceo kompleks je opasan velikim zidovima koji su služili za odbranu. To je bila utvrđena celina koja se sastojala od ukupno 11 kula, od kojih se isticala donžon kula, poznatija kao Despotova kula. Iako je sačuvana tek trećina fresaka u manastiru, živopis Manasije spada u red najvećih dometa srednjovekovnog slikarstva.

Tokom radova na rekonstrukciji manastirske crkve u Manasiji početkom XXI veka, otkriveni su zemni ostaci, za koje rukovodilac tih radova, arheolog Marin Brmbolić, smatra da pripadaju despotu Stefanu. DNK analiza tih ostataka je sa 99,9378% tačnosti potvrdila da se radi o sinu kneza Lazara.

Istorija manastira

Istorija manastira

Manastir je podigao despot Stefan Lazarević, poznat i kao Visoki Stefan, čije se mošti, po mišljenju nekih stručnjaka, nalaze u južnom delu crkve, ispod bele mermerne ploče. O osnivanju manastira nije sačuvana povelja a takođe ni letopisi nisu zabeležili podatke o tome kada je počela njegova gradnja. Despotov savrmenik i biograf Konstantin Filozof jedini je ostavio podatke o tome kada je manastir sagrađen.

Vikicitati „…obilažaše gore i polja i pustinje, tražeći gde bi mogao podići željenu obitelj, stan za ćutanje. Našavši najprikladnije i najbolje[a], gde je trebao biti dom[b], pomolivši se pristupi delu, i položi osnov u ime Svete trojice svedržavnoga božanstva”

Konstantin Filozof dalje kaže da je manastir počeo da se zida 1407. godine. Gradnja je trajala više od deset godina, a sudeći po letopisima manastir Manasija je sazidan 1418. godine i te godine u njega su se uselili monasi. Manastirska crkva je posvećena Svetoj Trojici, a osveštena je o prazniku Svetog Duha. Ovom činu prisustvovali su tadašnji Patrijarh srpski Kirilo uz pratnju sabora srpskih prvosveštenika, igumana i vlastelina.

Ovaj dograđaj opisao je Konstantin Filozof. On kaže:

Vikicitati „…da je manastiru priložio sela i vinograde, ikone zlatom i biserjem ukrašene, knjige službene, odežde i sasude crkvene”

U manastir je doveo učene monahe, pa je odmah posle osnivanja Manasija postala kulturni centar despotovine. Njena „Resavska škola“ bila je prepisivačka radionica i bila je izvor pisanih dela i prevoda i posle pada despotovine, kroz ceo 15. i 16. vek. Knjige koje su prepisivane u Manasiji bile su veoma cenjene.

Despot Stefan Lazarević je iznenada preminuo u subotu, 19. jula 1427. godine, od posledica srčanog udara. On je na povratku iz Šumadije, gde je bio u svom letnjem dvoru u selu Belo Polje, ka Beogradu, zastao nedaleko od današnjeg Kragujevca kod mesta Glavica gde se nalazila jedna njegova zadužbina, da bi se odmorio i ručao, posle čega je otišao u lov. Tokom njega, dok je bio na konju, Stefana je udarila srčana kap.

Mermerna ploča, ispod koje se, po mišljenju dela stručnjaka, nalaze mošti Stefana Lazarevića

Danas postoji sporenje naučnika oko toga gde se nalaze posmrtni ostaci Stefana Lazarevića, u manastiru Koporinu ili u Manasiji. Antropolog i paleopatolog Srboljub Živanović smatra da su kosti otkrivene početkom 80-ih godina XX veka u Koporinu Stefanove. Do tog zaključka došao je osnovu analize oštećenja na kostima, koja odgovaraju povredama za koje se zna da ih je imao Stefan Lazarević. Sa druge strane, tokom radova na rekonstrukciji manastirske crkve u Manasiji početkom XXI veka, otkriveni su zemni ostaci, za koje rukovodilac tih radova, arheolog Marin Brmbolić, takođe smatra da pripadaju despotu Stefanu. On svoju tvrdnju temelji na mestu samog groba u crkvi, koje odgovara grobovima Stefana Nemanje u Studenici odnosno kralja Milutina u tzv. Kraljevoj crkvi u Sofiji. Kasnije je urađena DNK analiza tih ostataka i njom je utvrđeno, sa 99,9378% tačnosti, da se radi o sinu kneza Lazara. Živanović pak smatra da se radi o njegovom mlađem sinu Vuku, dok Brmbolić taj nalaz smatra potvrdom svoje pretpostavke da ti ostaci pripadaju Stefanu. DNK analiza kostiju pronađenih u Koporinu, nije obavljena, pošto vladika Braničevski nije dao saglasnost za njihovu analizu.

Nakon smrti despota Stefana na srpski presto je došao Đurađ Branković. Za vreme njegove vladavine došlo je do ugarsko-turskog rata. Ugari su napadom prodrli kroz Srbiju i stigli čak do Kruševca, na šta su Turci odgovorili protivnapadom 1438. godine, a već sledeće godine došlo je do Pada Smedereva, što je ujedno označilo i pad Srpske despotovine. Time je i manastir Manasija po prvi put potpao pod tursku vlast. Međutim već 1444. godine Đurađ uspeva da povrati zemlju, pa je i Manasija vraćena Despotu.

U letopisima 1456. godine pominje se da je Manasija strašno stradala u požaru. Nije poznato koliko je manastir stradao, ali se pretpostavlja da je tada izgorela trpezarija kao i još neke reprezentativne građevine. Te godine umire i Despot Đurađ, što je dovelo do razdora u porodici oko nasledstva. To su Turci iskoristili i uspeli da osvoje Manasiju 1458. godine. Sledeće, 1459. godine po drugi put palo je Smederevo, a to je označilo i konačan pad Srpske despotovine. Čitava država se našla pod Osmanskom vlašću.[10]

Čim su osvojili Srbiju, Turci su pristupili upravnoj podeli zemlje kao i popisu stanovništva. Prema prvom popisu 1476/78, u Manasiji se nalazi dizdar sa 70 članova pratnje, što jasno pokazuje da je manastir Turcima bio veoma važan zbog odbrane. Prema ovom popisu spominju se i 14 klesara i zidara, što je jasni pokazatelj da je manastir bio oštećen, a da su Turci želeli da ga što pre osposobe. Da manastir nije zapusteo govori podatak da su se prema ovom popisu u manastiru nalazila dvojica kaluđera. Godine 1474. prema jednom letopisu sa crkve su skinuta velika zvona zbog izdaje jednog kaluđera.

Kako se pomerala granica prema severu, tako je i manastir za Turke izgubio svoj raniji značaj. Broj vojnika je smanjen, a o tvrđavi se starao narod iz sela Orašja. Prema popisu iz 1516. prvi put se spominju u tvrđavi imam i hatib, što jasno pokazuje da je tu jedno vreme postojala muslimanska bogomolja. Austrijanci su 1689. nakratko zauzeli Manastir, ali su ga Turci brzo povratili. Odredbama Požarevačkog mira Austrija dobija od Turske Srem, Banat i Severnu Srbiju, a to je značilo da i Manasija dolazi pod upravu Austrijanaca. Tada je zabeležena intenzivnija graditeljska aktivnost. Počela je obnova priprate koja je stradala u eksploziji baruta. Priprata je završena 1735, o čemu svedoči natpis iznad zapadnog prozora priprate koji je uklesan na dvema kamenim pločama:

Tada je spomenut i iguman Joasaf koji živi u manastiru. Ovo je prvi podatak koji posle dužeg vremena spominje manastirsko bratstvo. Najverovatnije je tada postojala škola za sveštenike i najverovatnije je obnovljena prepisivačka delatnost. Kada su se Turci ponovo vratili duhovni život je ponovo zamro. Tako je bilo sve do početka XIX veka i početka Prvog srpskog ustanka kada je duhovni život obnovljen trudom kaluđera Joanikija.

Knez Miloš Obrenović je posetio Manasiju 1832. godine. Nakon toga je obrazovao posebnu komisiju koja je imala zadatak da popiše sve manastire i crkve. Po tom izveštaju, 1839. godine kaže se da je Manasija u veoma teškom stanju i da se moraju preduzeti restauratorski radovi. Radovi na obnovi Manasije su započeli 1844. i tada su tri svoda najverovatnije na priprati potpuno prezidana, postavljeni su novi drveni prozori i vrata, unutrašnjost crkve je omalterisana. Ruska carica Marija Aleksandrovna, žena ruskog cara Aleksandra II darovala je manastiru „Četvorojevanđelje“ u zlatu i srebru, kao i jedan pozlaćeni krst. U crkvi je 1864. postavljen veliki drveni ikonostas. Određeni radovi vršeni su i krajem XIX veka verovatno kao sanacija oštećenja u istočnom delu crkve usled zemljotresa. O tome svedoči natpis nad vratima priprate.

Od tada u manastiru se nije gradilo što je prouzrokovalo da utvrđenja polako propadaju. Zbog toga je 1929. godine naređeno da bi se osigurali zidovi, da se gornji delovi kula poruše, zidovi poravnjaju i njihove površine zaliju betonom. Time su porušeni originalni delovi kula i zauvek uništeni materijalni ostaci za njihovu obnovu. Godine 1932. sagrađen je spratni konak.

Manasija je od 1954. godine ženski manastir, a za potrebe sestrinstva je sagrađen savremeni konak 1977. godine. U severoistočnom delu manastira je 1985. sagrađen konak za goste sa bibliotekom i svečanom trpezarijom.  (Izvor Wikipedia)

Mesto Despotovac
Opština Opština Despotovac
Država   Srbija
Vrsta spomenika utvrđeni manastir
Vreme nastanka XV vek
Tip spomenika Spomenik kulture od izuzetnog znaчaja
Vlasnik Republika Srbija
Nadležna ustanova za zaštitu Zavod za zaшtitu spomenika kulture  Kragujevac

(Izvor Wikipedia)

 

 

Images

(Izvor Wikipedia)

Kontakt podaci:

Na dva kilometara od centra Despotovca nalazi se Manastir Manasija. Otvoren je tokom cele godine i može se posetiti svakim danom.

  • Kontakt telefon: 035/ 611 – 290
  • Manasit je otvoren: od 10h do 16h
Prilikom posete obratiti pažnju na sledeće:
  • Odenuti prikladnu odeću
  • Ući u manastir čistog duha
  • Moliti se Bogu

Poslednji unos

  • Kroz Resavsku Pećinu

    Kroz Resavsku Pećinu

  • Manastir Ravanica

    Manastir Ravanica

2014 Powered By AuthorOdržavanje